دریافت PDF
بارندگی شدید بعدازظهر دوشنبه 29 سرطان 1405 باعث جاری شدن سیلابهای ویرانگر در ولسوالی «واما» و شهر پارون ولایت نورستان شد که خسارات جانی و مالی فراوانی را برجای گذاشت. رسانه های متعددی درین رابطه صحبت کرده اند، اما آنچه که باید بدان پرداخت و صحبت نمود، مبحث رسانه ای نیست، دیدگاه علمی، پژوهشی و انتقادی است که میتواند از تکرار چنین فاجعه ها جلوگیری نماید.
اولا نمیتوان از حاکمیت تئوکراتیک مذهبی پان اسلامیستی قرون وسطی امارت اسلامی طالبان، انتظار داشت که با انگیزسیون دستگاه تفتیش عقایدی که بر جامعه حاکم کرده اند بتوانند خشم طبیعت را پیش بینی و مهار نمایند، زیرا اعتقادات شان چنین چیزی را حکم نمی کند، آنان بدین نظر هستن که قهر طبیعت چیزی است فراتر از توان بشر و از اراده آنان خارج! بناء آنچه که “نصیب و تقدیر” است بر امت مسلمان جاری میگردد.
اما در حقیقت امر، سیلاب فقط یک حادثه طبیعی نیست، و هنگامی که این حادثه به فاجعه بدل میگردد، هزاران انسان را نه تنها در یک کشور بلکه در سراسر گیتی متاثر میسازد! قربانیان چنین حوادث طبیعی نتیجه عدم مدیریت بحران است، و فاجعه جانگذاز هموطنان ما در شهر پارون و ولسوالی «واما» در ولایت نورستان نشان داد که مردم افغانستان قبل از آنکه قربانی حوادث طبیعی باشند، قربانی عدم مدیریت بحران، عدم آمادگی محیط زیستی، عدم مدیریت منابع آب، عدم موجودیت ساختارهای هایدرولیکی و کنترول سیلاب، عدم اطلاع رسانی محیط زیستی، عدم سیستم و پالیسی های تدوین شده برای آگاهی دهی اجتماعی، عدم شناخت از جغرافیای منابع آب، عدم داشتن خرد و دانش کافی برای علوم و منابع آب و ساحات آبگیر (Catchment Area)، عدم حفاظت از ساحات دریا، عدم حفاظت کمربند سبز، عدم ساختارهای مقاوم برای جلوگیری از فرسایش خاک، عدم مدیریت حوادث طبیعی و بحران اجتماعی در کشور و عدم موجودیت ماسترپلان شهری، و یا ماسترپلان روستایی در جهت کنترول و مدیریت همه جانبه و پایدار منابع آب در ساحات کوهستانی و زیرساخت های امن می باشند.
مرگ و نفرین باد بر چنین حاکمیت زن ستیز ارتجاعی قرون وسطی!
ولایت نورستان یکی از جمله ولایات افغانستان است که در شرق افغانستان در وادی هندوکش با میانگین ارتفاع 2900 متر و بلندترین نقطه آن کوه تلَکشه با ارتفاع 6435 متر از سطح بحر موقعیت دارد. این ولایت که دارای دره های حاصلخیز می باشد از رودخانه های الینگار، لندی سین و کنر آبیاری می شود و دارای چهار خصوصیت جغرافیایی ذیل است:
- شیب بسیار تند کوه ها
- دره های عمیق و باریک
- رودخانه های کوتاه اما پر میل/ پرشیب ( Longitudinal Slope) )
- خاک کم عمق و سنگلاخی
یقینا در چنین مناطقی، وقتی باران شدید می بارد، آب فرصت نفوذ در زمین را پیدا نمیکند و در مدت بسیار کم به سیلابی بسیار پرقدرت با انتقال سنگ های بسیار کلان همراه می گردد که میتواند تخریب محیط زیست را در صورت عدم مدیریت بحران، در پی داشته و فاجعه های بزرگ را رقم زند.
نورستان زمانی یکی از جنگلی ترین مناطق کشور به شمار میرفت، متاسفانه از زمان روی کار آمدن امارت اسلامی طی پنج سال گذشته چهار عامل ذیل باعث شد که پوشش جنگلی درین ولایت ضربه سختی وارد شود:
- قطع غیر قانونی درختان و عدم جلوگیری چور و چپاول جنگلات
- قاچاق چوب به خارج از کشور
- آتش سوزی هایی که گه و بیگاه مهار نشد
- چرای بی رویه که باعث کاهش علف چرها گردید
درحالی که از لحاظ منطق محیط زیستی و مدیریت همه جانبه و پایدار منابع آب، درختان مانند یک اسفنج طبیعی عمل میکنند، باران را جذب میکنند، سرعت جریان آب را کم میسازند، ریشه درختان، خاک را تحفظ نموده و از فرسایش آن جلوگیری میکند؛ وقتی جنگل از بین میرود، تمام آب مستقیما با شدت و حدت مسیر خود را طی نموده وارد رودخانه شده و سیلاب های سهمگین را به همراه دارد.
همچنان دو عامل: اول تغییرات اقلیمی و دوم پدیده طبیعی تحت نام « ال نینو» باعث گردیده که پیامدهای مخربی چون خشکسالی شدید، سیلاب های ناگهانی و رکوردهای جدید گرمای فعلی در کشور را تجربه کنیم. « ال نینو» یک چرخه طبیعی و موقتی در اقیانوس آرام است (تقریبا بین 2 الی 7 سال یکبار رخ میدهد) که الگوهای آب و هوایی جهان را تغییر میدهد. اما تغییرات اقلیمی یک روند طولانی مدت است که در اثر فعالیت های انسانی و گرمایش جهان از طریق گازهای گلخانه ای بار آمده است. هر گاه این دو ( ال نینو و تغییرات اقلیمی) با هم تلاقی کند، اثرات آن بسیار شدید عمل می کند که باعث به بار آمدن فاجعه های طبیعی میشود.
همین عوامل باعث گردیده که در افغانستان نیز ما شاهد بارندگی های کمتر اما بسیار شدیدتر، دوره های خشکسالی طولانی تر طی سالهای قبل، باران های ناگهانی و سنگین ، افزایش دمای هوا و ذوب شدن یخچال های طبیعی (برف) که باعث افزایش حجم زیاد آب درین مسیرها شده را شاهد باشیم.
وقتی بحث از مدیریت ضعیف منابع آب به میان می آید، بیشترین اشاره به نبود بندهای کنترولی کوچک، نبود حوضچه های ذخیره سیلاب، نبود دیوارهای محافظتی رودخانهها، نبود سیستم هوشدار سریع، کمبود شبکه سازی پایش بارندگی ها؛ دارد که باعث میگردد تمام آب باران بدون کنترول وارد رودخانه ها شود.
در مورد عدم آگاهی دهی اجتماعی نیز باید خاطرنشان سازیم که آگاهی دادن به توده ها و مردمی که در مسیر سیلاب قرار میگیرند، نیز میتواند آنان را از خطرات و عواقب مطلع سازد. دلیل اینکه تلفات انسانی در ولایت نورستان سنگین گردید، خانه ها در کنار رودخانه ها اعمار گردیده است، بسیاری از خانه ها از خشت و سنگ سنتی بنا شده است، راه های ارتباطی محدود است، عملیات امدادرسانی به دلیل صعب العبور بودن منطقه دشوار است و هوشدارهای طبیعی به مردم رسانده نمیشود. اینها دلایلی است که تلفات را افزایش میدهد.
خلاصه اینکه:
بارندگی شدید روی دامنههای بسیار پرشیبِ کوهستانی که پوشش جنگلی خود را از دست دادهاند و فاقد زیرساخت مناسب مدیریت آب هستند، علت اصلی سیلابهای ویرانگر نورستان است. به بیان دیگر، جغرافیا زمینه را فراهم میکند، تخریب محیط زیست شدت را چند برابر نموده و تغییرات اقلیمی و عدم آگاهی دهی اجتماعی وقوع آن را بیشتر و شدیدتر میسازد.
وقتی خانه ای ویران میشود و نان آور یک خانواده جان خود را از دست میدهد، تنها یک فرد درین جا قربانی نشده است، آینده یک خانواده ، امنیت کودکان، معیشت بازماندگان و امید به زندگی نیز زیر آوار دفن میشود! فاجعه سیلاب تنها با شمار قربانیان سنجیده نمیشود ، بلکه پیامدهای آن سالیان سال بر تارک زندگی بازماندگان سایه می افکند.
برای اینکه بتوان به رفاه همگانی رسید، امنیت خانواده ها را تضمین نمود و آینده بهتر برای فرزندان این خطه رقم زد راهی به جز توسل به مقاومت ملی مردمی و انقلابی علیه امارت اسلامی افغانستان، بسیج عمومی توده های ستمدیده در مسیر انقلاب دموکراتیک نوین در کشور نیست و نخواهد بود!
باید این نظام زن ستیز تئوکراتیک پان اسلامیستی قرون وسطی را از ریشه ساقط و به جای آن حاکمیت عام و تام نظام دموکراتیک نوین در کشور را بنیان نهیم!
غیر ازین راهی دیگر نیست و نخواهد بود!
در سوگ عزیزان از دست رفته نورستان شریک خواهیم بود!
بازتاب صدای بازماندگان فاجعه المناک سیلاب نورستان هستیم!
و بخاطر تحقق اهداف انقلاب دموکراتیک نوین همچنان به پیش خواهیم رفت !
به پیش در راه برپایی و پیشبرد مقاومت همه جانبه ملی مردمی و انقلابی
کمیته اتحاد و انسجام نیروهای انقلابی افغانستان
31 سرطان 1405
22 جولای 2026
UCCafghanistanRF@gmail.com || Strugglecommittee4@gmail.com
